محمدرضا جبارى
472
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
زجوزجى » و « احمد بن محمد بن سليمان زرارى » ، وكلاى كوفه ، قرار داد . 1818712 خ 0 198 خ وى تا سال 312 ق بر وكلاى كوفه و بغداد نظارت داشت ؛ و در اين سال ، به عقيده تفصيل به حلول گراييد ! لذا از جانب ابن روح از سمت خود بر كنار و طرد گرديد . 2818712 خ 0 199 خ در فصل بعد به اين موضوع خواهيم پرداخت . استظهار برخى محققان از بعضى روايات آن است كه به علت شكنجههاى معتضد و مكنّفى و سختگيرىهاى آنان بر اماميه بين سالهاى 278 تا 295 ه ق ، امام عليه السّلام مقرّ خود را از سامرّا به حجاز تغيير دادند . 3818712 خ 0 200 خ اين امر بالطبع مشكلاتى در روشهاى ارتباطى بين امام و وكلا ايجاد مىكرد . به علاوه ، اطلاعات مربوط به روابط سفير سوم و وكلايش در ديگر شهرها ناياب و مبهم است . در عين حال شواهدى در دست است كه امام عليه السّلام فعاليتهاى خود را از مكّه ادامه مىدادهاند ؛ عدهاى از شيعيان توانستهاند در اين زمان ، امام عليه السّلام را در خانهاش در مكه ملاقات كنند كه از جمله « حسن وجناء » ، وكيل و دستيار ابن روح است . 4818712 خ 0 201 خ در اين عصر ، وكلاى مناطق مختلف همچون : مصر ، آذربايجان ، كوفه ، رى و بلخ زير نظر سفير سوم به فعاليت مشغول بودند . 5818712 خ 0 202 خ قريب ده تن از خواصّ شيعيان ، زير نظر « ابو جعفر عمرى » در بغداد به اجراى اوامر او مىپرداختند ؛ و « ابن روح » نيز از آن جمله بود ؛ ولى آن مقام او و نزديكىاش به سفير در حدّ ديگران نبود . ازاينرو كمتر كسى تصور مىكرد كه او به جانشينى « ابو جعفر عمرى » نصب شود و همه اين احتمال را درباره امثال « ابو سهل نوبختى » يا « جعفر بن احمد بن متّيل » قوىتر مىدانستند ! 6818712 خ 0 203 خ هنگامى كه از « ابو سهل نوبختى » حكمت منصوب نشدن او را پرسيدند ، گفت : « كسانى كه حسين بن روح را به اين منزلت برگزيدهاند از ما بيناترند ؛ كار من مناظره با خصم و بحث و گفتگو با ايشان است ؛ اگر من مكان امام غايب را چنانكه ابو القاسم بن روح مىداند ، مىدانستم ، شايد در تنگناى محاجّه ، آن را بر خصم مىنمودم ! در صورتى كه ابو القاسم اگر امام را زير عباى خود پنهان داشته باشد و او را با مقراض ريزريز كنند ، امام را آشكار نخواهد كرد ! » 7818712 خ 0 204 خ بدينترتيب ، روشن مىشود كه انتخاب وى به نيابت ، به امر امام عصر عليه السّلام انجام گرفته ، و جز به خاطر شايستگى خاصّ وى براى اين منصب نبوده است . برخى مستشرقان به دليل عدم درك چنين معنايى ، دست به نظريهپردازىهاى ناصوابى در اين زمينه زدهاند ؛ از جمله آنان ، « ساشدينا » است كه گفته : « انتصاب ابن روح به سفارت ، بايستى